Sukces bezprecedensowej niemieckiej skargi sądowej o uznanie trójtlenku chromu jako surowca pośredniego
Na walnym zebraniu ZVO w 2018 roku podjęto decyzję o sfinansowaniu wniosków do sądu administracyjnego w pięciu landach o decyzję w sporze pomiędzy Europejską Agencją Chemikaliów (ECHA), Urzędem Ochrony i Medycyny Pracy (BAUA) oraz ZVO, czy trójtlenek chromu stosowany w obróbce powierzchni jest produktem pośrednim („intermediate”) zgodnie z rozporządzeniem REACH. Skarga jednego z przedsiębiorstw w landzie Baden-Württemberg została rozpatrzona pomyślnie.
ZVO od lat stoi na stanowisku, że trójtlenek chromu powinien być zakwalifikowany jako produkt pośredni i nie podlegać autoryzacji zgodnej z Rozporządzeniem REACH. Wyrok Sądu Administracyjnego w Koblencji w sprawie innego związku chemicznego utwierdził ZVO w tej opinii.
Skarga jednego z przedsiębiorstw w landzie Baden-Württemberg, a jednocześnie członka ZVO, była pierwszą z pięciu skarg precedensowych, która została pozytywnie rozpatrzona w drugiej instancji. W prawomocnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w landzie Baden-Württemberg z dnia 09.04.2025, numer 10 S 1332/23, przyznano rację stanowisku ZVO w pełni i w całym zakresie. Sąd zawyrokował, że– w przeciwieństwie do pierwszej instancji – skarga może być rozpatrzona w Naczelnym Sądzie Administracyjnym bez konieczności skarżenia Komisji Europejskiej ani ECHA przed Trybunałem Europejskim. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarżące przedsiębiorstwo może stosować trójtlenek chromu jako składnik elektrolitu do elektrolitycznego osadzania chromu w celu chromowania detali we własnym procesie produkcyjnym i nie ma obowiązku jego autoryzacji zgodnie z art. 55 ff Rozporządzenia REACH.
Sąd oparł wyrok na podstawie wyroków Trybunału Europejskiego (wyrok z dnia 25.10.2017 – C- 650/15 – „Acrylamid-Urteil“) oraz Sądu Administracyjnego landu Rheinland-Pfalz (Orzeczenie z dnia 04.02.2020 – 8 A 10966/19) i stwierdził, że zastosowanie trójtlenku chromu w produkcji przedsiębiorstwa wnoszącego skargę, to jest w technologii obróbki powierzchni, jest zastosowaniem produktu pośredniego zgodnie z art. 3 nr 15 Rozporządzenia REACH. Zdefiniowane w Rozporządzeniu podstawy zostały zinterpretowane przez Trybunał Europejski, który orzekł, że celem zastosowania trójtlenku chromu w procesie galwanicznym jest jego przekształcenie w metaliczną powłokę chromową. Proces elektrochemiczny jest procesem syntezy zgodnie z art. 3 nr 15 Rozporządzenia REACH. Zastosowanie trójtlenku chromu jest więc ograniczone do kontrolowanej przestrzeni produkcyjnej.
Sąd Administracyjny wydał wyrok wyraźnie przeciwny do interpretacji w „Wytycznych do produktów pośrednich” ECHA ze stycznia 2023 roku, które są sprzeczne z wyrokiem Trybunału Europejskiego z dnia 25.10.2017, dotyczącym definicji pojęcia „produktu pośredniego” poprzez jego docelowe zastosowanie do bezpośredniego wytworzenia nowego produktu, niezależnie od tego, czy substancja jest stosowana do wytworzenie mieszaniny lub przekształcenia w inną substancję.
Jakie skutki wywołuje wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego dla przedsiębiorstw stowarzyszonych w ZVO?
ZVO wychodzi z założenia, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego zostanie dostrzeżony w urzędach i sądach wszystkich landów i nada kierunek w praktyce urzędniczej i sądowej. Bezpośrednie skutki wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego są wiążące na razie tylko dla stron uczestniczących w tym postępowaniu sądowym, czyli dla skarżącego przedsiębiorstwa i rządu landu Tübingen. W każdym razie można faktycznie wykluczyć, by rządy i sądy administracyjne w pozostałych landach wydały inne decyzje i wyroki niż wydany i w międzyczasie uprawomocniony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w landzie Baden-Württemberg stwierdzający, że trójtlenek chromu stosowany w technologii obróbki powierzchni jest produktem pośrednim. Na rozwój sytuacji w pozostałych landach trzeba będzie jeszcze poczekać, szczególnie w landach Niedersachsen, Nordrhein-Westfalen, Hessen i Bayern, w których procesy sądowe jeszcze nie zostały zakończone. Jednakże można założyć, że wyroki sądowe w tych landach nie będą odbiegać od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Mannheim.
ZVO zaleca przedsiębiorstwom stosującym w swojej produkcji trójtlenek chromu nawiązanie współpracy z kancelarią prawną Kanzlei Baumeister, która skutecznie reprezentowała stronę ZVO i przedsiębiorstw skarżących w postępowaniu sądowym, w celu przedstawienia argumentacji prawnej w instytucjach nadzorujących i wydających zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej. Wydaje się możliwe wysłanie powyższego wyroku do odpowiednich urzędów z prośbą o potwierdzenie, że przedsiębiorstwa nie podlegają obowiązkowi autoryzacji stosowania trójtlenku chromu a jedynie rejestracji zgodnie z art. 17 ff Rozporządzenia REACH.
Tłumaczenie: Piotr Hamera, Łukasiewicz-WIT
ZVO-Newsletter 30/2025